Standard Scenarios
Wanneer is een operationeel handboek vereist voor STS-01 en STS-02 operaties?
Als drone-operator binnen de Europese Unie is het essentieel om te begrijpen wanneer een operationeel handboek vereist is, vooral bij het uitvoeren van specifieke standaardscenario's (STS) zoals STS-01 en STS-02. Deze scenario's bieden gestandaardiseerde voorwaarden voor bepaalde operaties binnen de Specifieke categorie, maar de noodzaak voor een operationeel handboek hangt af van de specifieke omstandigheden en nationale regelgeving. Dit artikel helpt UAS-operators de juiste documentatie te bepalen en te beheren, in lijn met de vereisten van EASA en ILT.
Wat zijn STS-01 en STS-02?
De European Union Aviation Safety Agency (EASA) heeft verschillende standaardscenario's (Standard Scenarios, STS) gecreëerd binnen de Specifieke categorie om drone-operaties onder vastgestelde voorwaarden te vereenvoudigen. STS-01 en STS-02 richten zich op specifieke typen operaties met bepaalde UAV-klassen en operationele omgevingen.
**STS-01** betreft drone-operaties binnen het zicht van de bestuurder (VLOS) boven een gecontroleerde grondoppervlakte in een bevolkte omgeving, waarbij uitsluitend een C5-gecertificeerde drone wordt gebruikt. Dit scenario brengt operationele en technische voorwaarden mee om risico’s te beheersen.
**STS-02** omvat operaties buiten het zicht (BVLOS) met inzet van luchtruimwaarnemers boven een gecontroleerde grondoppervlakte in een dunbevolkte omgeving, uitsluitend met een C6-gecertificeerde drone. Omdat BVLOS-operaties doorgaans hogere risico’s inhouden, gelden er aanvullende eisen waaronder strikte waarnemers- en communicatieprotocollen.
Beide scenario's kunnen via een exploitatieverklaring worden uitgevoerd als alle vastgestelde voorwaarden worden nageleefd. Dit voorkomt de noodzaak voor een aparte operationele autorisatie (OA).
- STS-01: VLOS boven gecontroleerde grondoppervlakte in bevolkte omgeving met C5-drone
- STS-02: BVLOS met luchtruimwaarnemers boven gecontroleerde grondoppervlakte in dunbevolkte omgeving met C6-drone
De rol van het operationeel handboek bij STS-01 en STS-02
Hoewel een exploitatieverklaring formeel volstaat om een STS-operatie uit te voeren, vereist EASA dat UAS-operators beschikken over passende operationele documentatie. Dit betekent dat operationele procedures, trainingsprogramma’s, communicatieprotocollen en noodplannen gedetailleerd moeten worden vastgelegd.
Een operationeel handboek (ook wel operations manual of ERP – Emergency Response Procedures) helpt met het waarborgen van consistentie en naleving van de veiligheidseisen. Voor STS-01 en STS-02 omvat een handboek doorgaans onder meer:
- Verantwoordelijkheden en taken van het operationeel personeel
- Specifieke procedures voor voorbereidingen en controles voor en tijdens de vlucht
- Beheer van het gecontroleerde grondoppervlakte en communicatie met waarnemers (voor STS-02)
- Verantwoordelijkheden en crewmanagement
- Procedurebeschrijvingen en voorbereidende checks
- Communicatie- en noodscenario-protocollen
- Onderhoud en trainingsplanning
- Documentatie en registratie van operaties
Wanneer is geen STS-verklaring voldoende en is een PDRA of SORA nodig?
Indien de operatie, drone of omgeving niet volledig voldoet aan alle eisen van STS-01 of STS-02, is het niet toegestaan om een standaardscenario 'bij benadering' toe te passen. In dat geval moet de operator een specifieke risicobeoordeling uitvoeren, bijvoorbeeld via een Pre-Defined Risk Assessment (PDRA) of de meer uitgebreide Specific Operations Risk Assessment (SORA)-methode.
Bij een PDRA of SORA is het altijd verplicht om een gedetailleerd operationeel handboek te ontwikkelen dat aansluit bij het operatierisico en de specifieke kenmerken van de vlucht. Hierbij wordt onder meer een Concept of Operations (ConOps) opgesteld en moet de operator een Authorisatie of Registratie Certificaat (ARC) aanvragen, afhankelijk van het risicoprofiel (SAIL).
National aanvullende voorschriften binnen Nederland kunnen aanvullende eisen stellen aan het handboek, communicatie- en registratieverplichtingen.
- STS-voorwaarden volledig naleven is verplicht voor exploitatieverklaring
- PDRA of SORA is vereist bij afwijkingen in drone, omgeving of operatiemethode
- Operationeel handboek is altijd verplicht bij SORA- of PDRA-operaties
Praktische tips voor het samenstellen van een handboek voor STS-01 en STS-02
Voor het opstellen of verbeteren van een operationeel handboek voor STS-operaties is het verstandig om gebruik te maken van beschikbare handreikingen en checklist frameworks, zoals die in DroneManual beschikbaar zijn. Deze helpen structuur aan te brengen in de documentatie en zorgen voor volledigheid.
Controleer regelmatig de laatste updates van nationale voorschriften van ILT en EASA Easy Access Rules om veranderingen direct te verwerken. Houd rekening met:
- Een heldere beschrijving van de gekozen STS en de toepassingsvoorwaarden
- Gedetailleerde procedures voor risico- en incidentmanagement
- Opleidingseisen en bekwaamheidsregistratie van bemanning en waarnemers
- Gebruik standaard templates en checklists
- Blijf wijzigingen in regelgeving volgen
- Leg alle procedures en verantwoordelijkheden helder vast
- Documenteer training en incidentmanagement strikt
Verplichtingen vanuit ILT voor Nederlandse operators
De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) is de bevoegde autoriteit in Nederland voor drone-operaties binnen de Specifieke categorie. ILT handhaaft nationale aanvullingen op de Europese regels en beoordeelt of exploitatieverklaringen correct worden toegepast.
Hoewel het formeel mogelijk is STS-01 en STS-02 operaties via een exploitatieverklaring uit te voeren zonder een formele operationele autorisatie, blijft ILT nadrukkelijk eisen dat documentatie op orde is en dat de UAV-operator beschikt over alle noodzakelijke procedures en registraties. Een handboek is hiervoor het instrument.
Het niet naleven van de voorwaarden kan leiden tot sancties en operationele beperkingen. UAS-operators worden daarom aangeraden hun handboek structureel te onderhouden en beschikbaar te hebben voor inspectie.
- ILT behoudt toezicht op naleving STS-voorwaarden
- Exploitatieverklaring vervangt geen gedegen documentatie
- Handboek is essentieel voor bewijsvoering en naleving
Veelgestelde vragen
Is een operationeel handboek verplicht voor STS-01 en STS-02 operaties?
Een exploitatieverklaring volstaat voor STS-01 en STS-02 als aan alle voorwaarden wordt voldaan, maar de operator moet wel voldoen aan de verplichting om alle operationele procedures schriftelijk vast te leggen. Dit handboek fungeert als bewijs van naleving en helpt consistentie in de operatie te waarborgen.
Wat moet er worden opgenomen in een operationeel handboek voor STS-operaties?
Het handboek dient verantwoordelijkheden van personeel, voorbereiding, communicatie, technische controles, training, registratie van vluchtgegevens, noodprocedures en onderhoud duidelijk te beschrijven. Dit document ondersteunt de operator bij het uitvoeren van veilige en conforme vluchten.
Kan ik een STS-verklaring gebruiken als mijn drone afwijkt van C5 of C6?
Nee, STS-01 en STS-02 zijn specifiek gekoppeld aan het gebruik van respectievelijk C5- en C6-gecertificeerde drones. Gebruik van andere drones betekent dat u niet volledig voldoet aan het STS. Voor het vliegen met andere drones moet u een PDRA of SORA traject volgen.
Wat zijn de nationale aanvullende eisen van ILT voor STS-handboeken?
ILT legt extra nadruk op de vastlegging van communicatie, monitoring van het gecontroleerde grondoppervlak en de inzet van waarnemers. Ook eisen zij dat de operator adequaat een Emergency Response Plan (ERP) voorbereidt en bijhoudt.
Hoe helpt DroneManual bij het opstellen van mijn handboek?
DroneManual biedt gestructureerde voorbeelden en checklists die UAS-operators kunnen gebruiken om hun handboek conform de laatste Europese en nationale regelingen op te bouwen en te onderhouden. Dit vergemakkelijkt het proces en verhoogt de kwaliteit en compleetheid van de documentatie.